Kanal Tedavisi

Kanal Tedavisi | Diş Tedavi Yöntemleri | Onur Öztürk
Endodonti, diş hekimliğinin diş köklerindeki hastalıklarıyla uğraşan dalıdır. Doku, sinir ve kan damarlarından oluşan pulpa (dişin özü, sinirleri) dişi ilk çıktığında besler. Diş olgunlaştığında ise pulpa güvenle alınabilir ve böylece kök kanalları ve diş korunur. Bunun sebebi dişin aynı zamanda çevreleyen damarlarla da beslenebilmesidir. Pulpanın alınması işlemine endodontik tedavi denir ve genelde kök kanal tedavisi olarak bilinir. Kök kanal tedavileri çok yaygın tedavilerdir. Amerika’da her yıl kanal tedavisiyle 24 milyon dişin kurtarıldığı tahmin edilmektedir.

Neden Kanal Tedavisine İhtiyacınız Olur?

Kök kanal tedavisine genelde iki sebepten ihtiyaç duyulur: enfeksiyon ve pulpada geri dönülemez hasar. Tedavi edilmemiş çürükler pulpa enfeksiyonunun ana sebepleridir. Tedavi edilmemiş çürük, mine ve dentin tabakasını aşarak kök kanallarına bakterilerin sızmasını sağlar. Dişin içindeki enfeksiyonlar antibiyotiğe cevap vermezler. Enfeksiyonun yol açtığı şişme, dişe kan akışını yavaşlatır ve böylece kandaki antibiyotikler enfeksiyon bölgesine ulaşamazlar. Azalan kan akışı aynı zamanda pulpanın kendini iyileştirmesini de engeller.

Pulpa aynı zamanda travma, kırık ve üstüste yapılan dolgular gibi yoğun diş tedavileri dolayısıyla da hasar görebilir. Bazen, normal bir diş işlemi bile pulpanın şişmesini sağlayabilir. Örneğin, bazen dişi kurona hazırlarken de kanal tedavisine ihtiyaç olur.

Pulpanın şiştiği ama enfekte olmadığı çoğu durumda diş iyileşir ve eski haline döner. Diş hekiminiz kanal tedavi öncesi bu durumu gözleyebilir. Bazen ise şişme, acı vererek enfeksiyona yol açar.

Pulpa enfekte olduğunda, enfeksiyon diş çevresindeki kemiğe de yayılarak apse yapabilir. Kanal tedavisinin amacı hasarlı pulpayı alıp, enfeksiyonu tedavi ederek boş kanalların hareketsiz materyalle doldurulmasıdır.Eğer kanal tedavisi yapılmazsa dişin çekilmesi gerekebilir.

Doğal dişlerinizi olabildiğince korumanız önemlidir. Eğer diş çekilirse komşu diş sıradan çıkabilir ve üzerinde aşırı yük oluşur. Doğal dişlerinizin olması aynı zamanda implant ve köprü gibi pahalı ve uzun süreli tedavilerden kaçınmanızı sağlar. Eğer enfekte olmuş bir dişte kanal tedavisi yapılmazsa o dişi kaybedebileceğiniz gibi enfeksiyon vücudun diğer taraflarına da yayılabilir.

Bir dişte endodontik tedavi uygulanması o dişin birkaç içinde çekileceği anlamına gelmez. Kanal tedavisi yapılmasının ana sebebi genelde büyük bir çürüktür. Diş yapısal olarak zayıflar, ama kanal tedavisi sonrasında kuron veya dolgu yapılırsa uzun yıllar dayanabilir.

İşaretleri ve Belirtileri

    Eğer pulpada enfeksiyon varsa ilk başta acı hissetmeyebilirsiniz. Fakat tedavi edilmezse enfeksiyon ağrı ve şişmeye yolaçar. Bazı durumlarda apse de oluşur ve sonunda dişin çekilmesi gerekir. Dişe kanal tedavisi gerektiğinin bazı belirtileri:

  • Isırdığınızda, dokunduğunuzda veya ittiğinizde acıyan diş
  • Sıcağa hassasiyet
  • Soğuğa karşı birkaç saniye süren hassaslık
  • Etkilenmiş dişin yakınında şişme
  • Ağrılı veya ağrısız, rengi değişmiş diş
  • Kırık diş
    Dişinizin kanal tedavisine ihtiyacı olup olmadığını anlamak için diş hekimi dişinize sıcak ve soğuk nesneler yerleştirir, çevre dokulara bakarak dişe nazikçe dokunur. Aynı zamanda dişin röntgenini çeker.
    Eğer bu testlerden dişin durumu anlaşılmazsa diş hekimi elektrikli pulpa testleri kullanabilir. Bu elde taşınan aletle pulpaya minik elektrik akımları yollanarak pulpanın canlı olup olmadığını anlaşılır. Bu test herhangi bir acı veya şoka yol açmaz ve dişte sadece çok güçsüz bir gıdıklanma hissi yaratır. Testler dişten ayrıldığı anda his geçer.Uyarı: elektrikli pulpa testlerı kalp pili veya diğer elektrikli yaşam destek aletlerini kullanan insanlarda kullanılmamalıdır.

    Tedavi Süresi

    Kanal tedavisi duruma bağlı olarak bir veya bir kaç seferde yapılabilir. Enfekte olmuş diş için bir kaç sefer kliniğe gitmek gerekebilir. Bazı dişlerin tedavisi pozisyon itibariyla daha zordur çünkü bulunması zor olan bir çok kök kanalı olabilir. Sorunsuz bir kanal tedavisi genelde tek seferde tamamlanır. Kanal tedavisi bittiğinde kuron veya dolgu için diş hekiminizi ziyaret etmeniz gerekir.

    Kök Kanallarının Ölçüm ve Tedavisi

    Ölçüm

    İlk önce diş hekimi veya endodontist diş çevresindeki alanı uyuşturur. Daha sonra pulpaya ulaşmak için dişin üstüne veya arkasına bir yuva açarak hastalıklı pulpanın bir kısmını alır. Arkasından kök kanallarının ölçülmesi gerekir.
    Diş hekiminin kanalların uzunluğunu anlaması ve kanalların tamamen temizlendiğinden emin olması gerekir. Aynı zamanda kanal temizlendikten sonra kullanılacak olan maddenin kanalı tamamen kaplaması gerekir.

    Diş hekimleri kanal uzunluğunu anlamak için röntgen veya apex locator denilen aleti kullanırlar. İlk işlemde diş hekimi kanala bir el aleti yerleştirerek röntgen çeker ve kanal sonuna ne kadar yaklaştığına bakar. Apex locator ise küçük bir elektrik akımına verilen dirence bakar. Bu yöntem kök kanal uzunluğu hakkında detaylı bilgi verir ve genelde iki yöntem beraber kullanılır.

    Temizleme

    Kanallar ölçüldükten sonra diş hekimi veya endodontist özel aletlerle hastalıklı pulpayı temizler. Pulp temizlendikten sonra, kanal enfeksiyona karşı yardımcı olacak antiseptik solüsyonla temizlenir.
    Kanal tedavisinin etkili olması için, diş içindeki bütün kanalların temizlenmesi gerekir. Genelde üst ön dişlerde bir kanal, alt ön dişlerde bir veya iki ön kanal, azı dişlerinde ise üç veya dört kanal bulunur. Fakat bu kanalların tip ve yerleri çok değişir.

    Kanallar temizlenip enfeksiyon bitirildiğinde kökler doldurulur ve yeni kök dolgusunu korumak için geçici dolgu yapılır. Kısa süre içinde diş kuronu kalıcı dolgu veya kuronla yenilenmelidir.

    Çoğu durumda, özellikle azı dişleri söz konusu olduğunda, dişe kuron veya porselen dolgu (inley/ onley) gerekir. Bu tip indirekt bir restorasyon dişin gücünü kazanmasına yardımcı olur ve çatlamalardan korur. Kuron kanal tedavisi yapılan ay içinde değişmelidir. Kalıcı çözüm bulunması dişe daha ileride hasar gelmemesi için önemlidir.

    Kanal tedavisi sırasında alınan pulpa dişin sıcaklığa hassas olan tarafıdır. Dişi çevreleyen dokular ve sinirler yerlerinde kaldığından basınç ve dokunmaya karşı his varolmaya devam eder.

    Kök Kanal Tedavisi Sonrası

    Tedavi sonrası 2-3 gün dişinizde şişme olabilir ve bu sürede diş hekimi sert yiyecekler çiğnememenizi ister, dişin üstüne basmanız sıkıntı verebilir. Tedavi öncesi enfeksiyon ne kadar kötüyse, tedavi sonrası şişme de o kadar uzun sürecektir. Rahatsızlığı azaltmak için ağrıkesici kullanabilirsiniz.

    Olası Komplikasyonlar

    Çoğu presedürde olduğu gibi bu tedavide de komplikasyonlar oluşabilir. Aşağıda bunlardan bazılarını bulabilirsiniz.
    Bazen kök kanalı tedavi için açıldığında havadaki oksijen bazı bakterilerin büyümesini tetikleyerek şişme ve ağrıya neden olur.

    Bakteriler köklerin ucundan dışarı atılabilir. Kan damarları dişin altındaki küçük bir delikten dişe girerler. Bazen kanal tedavisi sırasında bakteriler bu küçük delikten çevre dokulara atılırlar. Eğer bu gerçekleşirse çevre dokular iltihap oluşturup enfekte olurlar. Bu durum antibiyotik ve ağrı kesici yardımıyla tedavi edilebilir fakat iyileşene kadar ağrı devam eder.

    Kanal tedavisinde kazara dişin yanı delinebilir. Bu durum, eğer kanal bulunamıyorsa veya kıvrımlıysa görülür. Kullanılan aletler esneklerdir ve kanalın yapısına uygun hareket ederler fakat bazen alet dişin kenarında minik bir delik açar. Eğer deliğin içine tükürük kaçarsa, ileri tedavi veya dişin çekilmesi gerekir. Eğer delik dişetinin altında kalıyorsa kendi kendine iyileşebilir.

    Bir kök kanalı atlanmış veya tam temizlenmemiş olabilir. Diş içindeki kanalları belirlemek zor olur. Eğer bir kanal atlanmışsa diş enfekte olarak kalır ve kanal tedavisinin tekrarlanması gerekir. Bu durum aynı zamanda kanal doğru ölçülmediyse ve enfekte olmuş pulpa parçaları tam alınmamışsa görülür.

    El aleti kanal içinde kırılabilir. Genelde kırılan parçayı diş içinde bırakıp kök kanalı bitirilebilir ama kanalın temizlenmesi bitmediyse, parçanın mümkünse alınması gerekir. Bazen bu dişin üstünden yapılır. Bazı durumlarda ise rezeksiyon denilen işlemle bu parça alınır. Diş etinden açılan ufak bir kavite ile diş köküne ulaşılır ve tel aletinin parçasını içeren kökün bir bölümü alınır.

    Acı veya Acı Olmayışı

    Çoğu durumda kanal tedavisi sırasında ağrı hissetmezsiniz. Diş hekimi, diş ve çevresi alanı uyuşturur. Günümüzde doğru uygulandığında lokal anesteziler çok etkilidr, eğer işe yaramıyor gibi gözükürse diş hekiminizi hemen uyarın. Bazı insanlar iğneden kanaldan çok korkarlar, fakat uyuşturucu jeller ve modern enjeksiyon teknikleri sayesinde bu kısım daha rahat geçmektedir. Bunu diş hekiminize anında söylemeniz ağrının devam etmemesi için tekniği değiştirmesini sağlar.

    Kanal Tedavisi Sonrası Dişin Yenilenmesi

    Eğer diş önde ve kavite küçükse dolgu ile halledilebilir, fakat çoğu durumda arka dişlerde kuron veya porselen onley gerekir. Dişi kurona hazırlamak için diş hekiminin ilk önce bir destek oluşturması gerekir. Bu desteğe kor denir. Koru yerinde tutmak için diş hekiminin post kullanması gerekir. Bunu yapmak için diş hekiminin kök kanal dolgu malzemesinin bir bölümünü çıkararak fiber veya metal bir çubuk olan posta yer açması gerekir.

    Postlar daha önceden yapılmış olup dişteki core’la kullanılabilirler ve tek parça olarak dökümlenirler. Döküm post ve korlar genelde ön dişlerde kullanılır. Tedavinin tamamlanması iki seansta gerçekleşir; Bir seans dişin hazırlanması, bir seans ise postun yerine takılması için.

    Sonrası için hazırlanan kuron restorasyonu metal seramik veya tam seramik olabilir. Eğer estetik tam seramik bir restorasyon yapılacaksa bu durumda kök kısmında metal içermeyen fiber post kullanmak daha doğru olur.

    İkinci Sefer: Olası Tedavi Ya Da Ameliyat

    Kök kanal bir kaç sebepten dolayı başarısız olabilir. Eğer bütün enfeksiyonu kanallardan temizleyenemezse diş yeniden enfeksiyon kapabilir.

    İşlem aynı olmasına rağmen, tekrarlanan bir kanal tedavisi (retreatment) daha zor ve uzun sürer çünkü diş hekiminin tedaviye başlamadan dolguyu çıkarması gerekir. Bu yüzden tedavi tekrarı ilk kanal tedavisine göre daha zor olur. Tedavi tekrarı daha uzun sürmesinin başka bir sebebi ise başarısız olmuş kanal tedavilerinde yok edilmesi daha zor olan enfeksiyonlar bulunmasıdır.

    Bazı insanların ise tedavi tekrarı yerine endodontik operasyona gereksinimleri olur. Eğer ikinci kanal tedavisi sorunluysa cerrahi ameliyat gerekebilir. Örneğin, dişte post ve kor restorasyon yapılmış kanal tedavisi varsa dişe hasar vermeden restorasyonu çıkarmak zor olabilir. Retreatment sonrası diş hala enfekte ise rezeksiyon şeklinde köke ameliyata ihtiyaç olabilir.

    Diş hekimi operasyon sırasında, diş yakınındaki dişetlerine minik bir yuva açar ve kökün ucundaki enfeksiyonu temizler. Daha sonra kökün 3-4 milimetresini de alarak nüks olmaması için ( bu işleme rezeksiyon denir) kök ucundan enfeksiyonu temizler ve tekrar kök ucuna dolgu yaparak kapatır.

    Bu operasyonda başarı ihtimali yüksektir. Eğer ameliyatta enfeksiyon temizlenemezse dişin çekilmesi gerekir. Kurtarılamayan kanal tedavileri için çekilen dişin yerine belli bir zaman geçtikten sonra implant en sağlıklı çözüm olacaktır.

    Kanal Tedavisi Hakkındaki Mitler

    Kanal tedavisi genelde acılıdır.
    İnsanlara kanal tedavisi gerektiğini söylediğimizde genelde acı çekeceklerini düşünüyorlar ama hissettikleri acı kanal tedavisinden değil, enfeksiyondan kaynaklanıyor. Kanal tedavisi acıyı yoketmek için yapılır ve çok nadir yan etkisi vardır.

    Tedavi öncesi uygulanan lokal anestezi ile diş ve çevresi uyuşur ve böylelikle kanal tedavisinin mümkün olduğu kadar acısız geçirilmesi amaçlanır.

    Dişin sinirleri alındığından bir daha acı hissetmem.
    Çoğu insan kanal tedavisi olmuş dişte acı hissedilmeyeceğini düşünür. Fakat bu yanlış bir düşüncedir. Kanal tedavisi sonrasında sıcak ve soğuk hassasiyeti olmamakla birlikte, bir kaç gün rahatsızlık devam edebilir. Ağrı diş çevresindeki şişmiş dokulardan kaynaklanıyor olabilir. Eğer bu olursa diş hekimi ağrı kesici bir ilaç yazar.

    Eninde sonunda dişim çekilecekse niye kanal tedavisi yaptırayım?
    Kanal tedavisi yapılan dişin bir süre sonra çekileceğini düşünmek doğru değildir, açıkcası, çoğu kanal tedavisi başarılıdır ve dişi korurlar.

    Ağrım yok o yüzden kanal tedavisine de ihtiyacım yok.
    Kanal tedavisi gereken çoğu dişte ağrı olmaz fakat ağrı olmaması kanal tedavisi gerekmediği anlamına gelmez. Diş hekimi veya endodontistler yaptıkları testlerle dişin pulpasının sağlam olup olmadığını anlayabilirler. Eğer sağlam değilse kanal tedavisi gerekmektedir.

    Bazen enfeksiyon olup olmadığını bilemezsiniz çünkü ağrı yoktur ama diş yakınında sivilce benzeri bir kütle görüyorsanız, diş hekimine görünmeniz gerekir. “Sivilce” de denilen bu sinus alanı yüzeydeki bir doku tünelinden akan enfeksiyon cerahatidir. Enfeksiyonun temizlenmesi ve kanal tedavisi yaptırılması önemlidir. Eğer yaptırılmazsa komşu dokular da hasar görmeye başlar.

    Kanal tedavisi, diş köklerimin veya bütün dişimin alınması demek.
    Kanal tedavisi sırasında tedavi edilen dişin dışı değil içidir. Kanal tedavisinde endodontist dişin merkezinde bulunan pulpayı alır ve dişin köklerine dokunmaz. Kanal tedavisi yaptırmanın bütün mantığı dişi çekmek değil kurtarmaktır.

    Kanal tedavisi bittikten sonra uzun bir süre diş hekimine gitmem gerekmez.
    Kanal tedavisi bittiğinde uzun bir süre diş hekimine gitmek istemeyebilirsiniz fakat kalıcı bir restorasyon için diş hekimine gitmeniz önemlidir. Pulpa alındıktan sonra yerine konulan kök dolgusu dişi enfeksiyondan korur ama dişin üstü de tedavi edilmelidir.

    Eğer kuron arka dişte değilse yemek yeme ve ısırma anında dişin çatlama ihtimali çok daha yüksektir. Bu yüzden kanal tedavisi biter bitmez ikinci bir randevu alınarak kalıcı restorasyon yapılmalıdır.

Bu sitede verilen bilgiler tanısal,teşhis veya tıbbi öneri amaçlı olmayıp, bilgilendirme amaçlıdır, sonuçları için hiç bir sorumluluk kabul edilemez. Tedavi edilmesi gereken bir hastalığınız var ise veya olduğunu düşünüyorsanız, konusunda uzman bir hekime başvurunuz. www.onurozturk.com 'da verilen bilgiler hekim muayenesi yerine geçmez. Diş hekimi Onur Öztürk’ e ait olan www.onurozturk.com internet sitesinin tüm hakları saklıdır. Sahibinin izni olmadan siteden hiçbir kopya yapılamaz. Kopyaların kullanımından dolayı sorumlu tutulamaz.